rok 1939 / MCMXXXIX
XIX wiek · XX wiek · XXI wiek
1937 « 1938 « 1939 » 1940 » 1941
[edytuj] Pozostałe wydarzenia w Polsce
- 5 stycznia
- 6 stycznia – po kurtuazyjnym spotkaniu z Hitlerem minister Józef Beck odbył spotkanie z szefem niemieckiej dyplomacji Joachimem von Ribbentropem. Ten wysunął konkretne żądania: włączenie Gdańska do Rzeszy, wydzielenie eksterytorialnej autostrady i linii kolejowej. W zamian za to Niemcy obiecali ostatecznie uznać polskie granice.
- 7 stycznia – w Warszawie odbyła się ostatnia część uroczystości pogrzebowych Romana Dmowskiego. Trumnę złożono na cmentarzu bródnowskim, do grobu włożono urnę z ziemią nadmorską i wodą z Bałtyku.
- 8 stycznia
- 9 stycznia – opracowany przez rząd 3-letni plan inwestycyjny został ujęty w projekcie specjalnej ustawy. Na realizację planu przewidziano 3,5 mld złotych.
- 13 stycznia – „Ilustrowany Kurier Codzienny” pisał: „We Lwowie buduje się jednocześnie 7 pomników: Józefa Piłsudskiego, Juliusza Słowackiego, Tadeusza Kościuszki, biskupa Władysława Bandurskiego, Marii Konopnickiej, gen. Tadeusza Rozwadowskiego i płk. Czesława Mączyńskiego”.
- 19 stycznia
- prasa podała, że od pierwszego marca Polskie Linie Lotnicze uruchomią nową linię Warszawa – Rzym. Za lot pasażerowie mieli zapłacić 300 złotych.
- „Kurier Poranny” pisał: „Z bibliotek oświatowych korzysta w Polsce 3 proc. ludności. W mieście jedna książka przypada na 2 mieszkańców, na wsi na 22. Nic zatem dziwnego, że mamy w Polsce ponad 6 mln analfabetów”.
- 10 lutego – okręt podwodny ORP Orzeł rozpoczął służbę.
- marzec – Stanisław Cat-Mackiewicz zesłany do Berezy Kartuskiej.
- 4 marca – w sztabie głównym zaczęto pracę nad planem wojny z Niemcami (Plan Zachód).
- 7 marca – odbyło się posiedzenie prezydium Reprezentacji Zjednoczonego Żydostwa Miasta Krakowa. Udział wzięli przedstawiciele rabinatu i cechu rzeźników żydowskich. Dyskutowano o ustawie o uboju rytualnym.
- 18 marca – po zajęciu przez armię węgierską Karpato-Ukrainy została utworzona granica polsko-węgierska.
- 21 marca – „Kurier Poranny” przytoczył wypowiedź Joachima von Ribbentropa, który w Berlinie spotkał się z Józefem Lipskim: „Tylko Hitler może zagwarantować granicę polsko-niemiecką i uznać przynależność Pomorza Gdańskiego do Polski. Warunkiem jest jednak powrót czysto niemieckiego Gdańska do Rzeszy oraz utworzenie eksterytorialnego połączenia kolejowego i szosowego między Polską a Niemcami”.
- 30 marca – Sejm RP przyjął "Ustawę o komunikacjach w służbie obrony Państwa" (weszła w życie już 1 kwietnia 1939).
- 31 marca – Wielka Brytania złożyła oświadczenie o gwarancjach dla niepodległości Polski.
- 15 kwietnia – założenie partii Stronnictwo Demokratyczne.
- 28 kwietnia – Niemcy wypowiedziały pakt o nieagresji wobec Polski.
- 5 maja – minister Józef Beck wygłosił w Sejmie przemówienie, w którym odrzucił żądania niemieckie.
- 16 maja – szef Sztabu Generalnego WP, gen. Wacław Stachiewicz, polecił, by opracować plan fortyfikacji na polskiej granicy zachodniej.
- 17 maja – Wincenty Witos stanął na czele Stronnictwa Ludowego.
- 23-30 maja – polsko-brytyjska konferencja sztabowa w Warszawie.
- 3 czerwca – otwarcie nowego, nowoczesnego toru wyścigów konnych na Służewcu w Warszawie.
- 8 czerwca – uroczyste procesje Bożego Ciała. W wielkich Warszawie, Krakowie i Lwowie, przeszły głównymi ulicami. W procesji w Spale wziął udział prezydent Mościcki, przebywający tam na wypoczynku.
- 11 czerwca – w Lublinie odbyły się pierwsze Dni Lublina.
- 26 czerwca – minister rolnictwa i reform rolnych Juliusz Poniatowski wydał zarządzenie „O uznaniu nadleśnictwa Jaworzyna i Zakopane w krakowsko-śląskim okręgu lasów państwowych za lasy ochronne i o utworzeniu jednostki organizacyjnej szczególnej pod nazwą Park Przyrody w Tatrach”.
- 29 czerwca – przysięga pierwszych żołnierzy żywych torped.
- lipiec
- pierwsza polska wyprawa himalaistyczna.
- początek polskich doświadczeń nad telewizją.
- 25 lipca – polscy kryptolodzy przekazali aliantom klucz do rozszyfrowania sekretów Enigmy – niemieckiej kryptograficznej maszyny cyfrowej.
- 26 lipca – marsz. Edward Rydz-Śmigły wydał rozkaz ws. obrony polskiego wybrzeża.
- 27 lipca – w Gdyni uroczyście poświęcono pasażerski motorowiec MS Chrobry.
- 17 sierpnia – rząd polski zablokował graniczną wymianę handlową pomiędzy Niemcami a Polską.
- 22/23 sierpnia – naczelne władze wojskowe podjęły decyzję o mobilizacji alarmowej 2/3 stanu sił zbrojnych.
- 23 sierpnia – w Moskwie podpisanie paktu o nieagresji między ZSRR i III Rzeszą (Pakt Ribbentrop – Mołotow).
- 24 sierpnia – częściowa mobilizacja.
- 25 sierpnia
- 28 sierpnia – Antoni Guzy, Polak zwerbowany przez Niemców, dokonał zamachu na dworcu kolejowym w Tarnowie. Zginęło 20 osób.
- 30 sierpnia
- 31 sierpnia
- 31 sierpnia/1 września – w rejonie Chorzowa i Michałkowic na Śląsku oddziały Wojska Polskiego, wspomagane przez ochotników rekrutujących się spośród byłych powstańców śląskich oraz harcerzy, rozbiły ponad 200-osobową grupę dywersantów niemieckich.
- 1 września
- 2 września
- ok. 50 bombowców nurkujących atakowało Westerplatte (zrzucono co najmniej 200 bomb, zniszczono wartownię nr 5 i wszystkie 4 moździerze).
- Luftwaffe ponownie zaatakowało następujące bazy lotnicze: Warszawa, Dęblin, Rakowice, Ławica, Bydgoszcz, Toruń, Małaszewicze, Lwów, Radom i Grudziądz.
- Kriegsmarine i Luftwaffe 7-krotnie bombardowały okręt podwodny "ORP Ryś" (zrzucono 26 bomb).
- godz. 12:38 "ORP Sęp" z odległości 4.000 m nieskutecznie atakował jedną torpedą niemiecki niszczyciel "Friedrich Ihn" (pierwszy atak torpedowy okrętu podwodnego podczas II WŚ).
- samolot typu PZL.23 Karaś zbombardował fabrykę w Oławie (pierwsze bombardowanie Niemiec w czasie II wojny światowej).
- ostatnie posiedzenie Sejmu i Senatu II RP.
- 3 września
- godz. 6:50 pierwsza podczas II WŚ bitwa artyleryjska okrętów nawodnych. Dwa niemieckie niszczyciele: "Leberecht Maass" i "Wolfgang Zenker" przeciwko "ORP Wicher", "ORP Gryf" i baterii cyplowej 152,4 mm.
- po godz. 9:30 w Bydgoszczy padają pierwsze strzały do wycofujących się oddziałów polskich (początek bydgoskiej 'krwawej niedzieli').
- godz. 16:30 "ORP Wilk" postawił pierwszą zagrodę minową (środkowa część Zatoki Gdańskiej, 20 min).
- 4 ataki lotnicze (ostatni o godz.17:25) spowodowały zniszczenie okrętów: "ORP Wicher", "ORP Gryf", trałowca "Mewa" i kanonierki "Generał Haller".
- godz. 20:25 niemiecki "U-14" próbował z odległości 1000 m zatopić "ORP Sęp" przy użyciu torpedy (pierwszy atak torpedą z zapalnikiem magnetycznym podczas II WŚ).
- powołano dowództwo obrony Warszawy, na czele którego stanął gen. bryg. Walerian Czuma.
- 4 września
- w Warszawie rozpoczęła się ewakuacja centralnych instytucji państwowych.
- godz. 5:45 niemieckie wodnosamoloty 3-krotnie atakowały bombami "ORP Ryś" (zrzucono 19 bomb).
- bateria "Canet" ostrzelała niemiecki torpedowiec "T 196", 3 flotyllę kutrów trałowych i 5 flotyllę przybrzeżną, uniemożliwiając próbę trałowania akwenu pod Gdynią.
- ORP Orzeł usiłował usunąć uszkodzenia w rejonie Gotlandii, początek choroby dowódcy okrętu (kmdr ppor. Henryk Kłoczkowski).
- samotny samolot Karaś z 51 eskadry rozpoznawczej ostrzelał i obrzucił bombami niemiecki pociąg przewożący uzbrojenie i sprzęt wojskowy na dworcu w Białej Piskiej na terenie Prus Wschodnich.
- wtargnięcie Niemców do Katowic i ostrzelanie ich z rejonu wieży spadochronowej.
- 5 września – ORP Sęp operował u wybrzeża Gotlandii.
- 6 września
- 7 września
- zakończyła się obrona Westerplatte (straty Polaków: 16 zabitych, 13 ciężko rannych, 40 lekko rannych i kontuzjowanych).
- Naczelny Wódz opuścił Warszawę, zabierając większość środków obronnych stolicy.
- 720 żołnierzy pod komendą kpt. Władysława Raginisa stawiło czoło 42 200 żołnierzom XIX. Armeekorps gen. Heinza Guderiana zmierzającym w stronę Brześcia – początek heroicznej obrony Wizny.
- bateria "Canet" uniemożliwiła trałowanie niemieckiej 5 flotylli przybrzeżnej (pod Gdynią).
- popołudnie, "ORP Ryś" postawił drugą zagrodę minową (10 Mm na pn-wsch. od Helu, 10 min).
- godz. 23:10 niemiecki "U-22" próbował z odległości 400 m zatopić "ORP Żbik" przy użyciu torpedy z zapalnikiem magnetycznym.
- 8 września
- początek ataku niemieckiego na Warszawę.
- rano "ORP Żbik" postawił trzecią zagrodę minową (10 Mm na pn. od Helu, 20 min).
- 9 września
- rozpoczęcie bitwy nad Bzurą.
- podpisano umowę polsko-francuską o tworzeniu polskich oddziałów wojskowych we Francji.
- 10 września
- 11 września
- 12 września
- 3 trałowce: "Jaskółka", "Czajka" i "Rybitwa" skutecznie ostrzelały oddziały niemieckie atakujące Kępę Oksywską z pozycji położonej 4 km na wsch. od Cypla Rewskiego (każdy trałowiec posiadał tylko 1 działo 75 mm). Akcję tę powtórzono 2 dni później podczas walk o wioskę Mechelinki.
- helska bateria 105 mm uszkodziła jednym pociskiem niemiecki trałowiec "Otto Braun".
- wieczorem polskie oddziały opuściły Gdynię, wycofując się w sposób zorganizowany na Kępę Oksywską.
- wieczorem ORP Ryś u pd. brzegów Olandii naprawiał uszkodzenia.
- 13 września
- godz. 1:15 polskie trałowce: "Jaskółka", "Czajka" i "Rybitwa" postawiły zagrodę minową (4 Mm na południe od Helu, 60 min).
- Schleswig-Holstein ostrzeliwał Gdynię.
- 14 września
- wojska niemieckie wkroczyły do Gdyni.
- Kępa Oksywska (obszar 49 km²) została całkowicie okrążona od strony lądu i zablokowana od strony morza. Broniło jej 8000 żołnierzy polskich, 4 działa 105 mm, 1 działo 100 mm baterii "Canet", 15 dział 75 mm, 9 działek ppanc. 37 mm i kilkanaście moździerzy.
- poranny atak 11 niemieckich bombowców na 5 polskich trałowców w Jastarni (250 kg bomby zatopiły trałowce "Jaskółka" i "Czapla").
- przed południem działo 100 mm baterii "Canet" prowadziło 10-minutowy pojedynek ogniowy z niemieckim torpedowcem "T 196" i 1 flotyllą kutrów trałowych, uniemożliwiając im wytrałowanie ostatniego odcinka toru wodnego Gdańsk-Gdynia o długości 1 Mm. Dwa dni później bateria "Canet" powtórzyła swą akcję, zmuszając do ucieczki niemieckie trałowce pod Kępą Oksywską.
- wieczorem ORP Orzeł wszedł na redę estońskiego Tallinna (podejrzenie choroby zakaźnej u dowódcy okrętu).
- przed północą wynurzony ORP Wilk przeszedł cieśninę Sund, mijając idące kontrkursem 2 niemieckie niszczyciele (w odległości zaledwie 70 m!).
- władze Rumunii wyraziły zgodę na przewiezienie przez swoje terytorium złota z rezerw Banku Polskiego.
- 15 września – chory dowódca ORP Orzeł odwieziony do szpitala w Tallinnie.
- 16 września – władze estońskie próbowały bezprawnie internować ORP Orzeł (usunięto 10 torped, amunicję i zamki do dział oraz wszystkie mapy).
- 17 września
- 18 września
- zakończyła się bitwa nad Bzurą.
- Niemcy wkroczyli do Lublina.
- ucieczka ORP Orzeł z Tallinna.
- uszkodzony ORP Sęp internowany na wodach szwedzkich w pobliżu Nynäshamn.
- internowanie władz polskich w Rumunii.
- godz. 8:00 trzygodzinny pojedynek artyleryjski pomiędzy: szkolnym pancernikiem Schleswig-Holstein, torpedowcem "T 196", okrętem artyleryjskim "Fuchs" i 2 trałowcami a baterią "Canet" (1 działo 100 mm) i oksywską 1. baterią plot. (2 działa 75 mm).
- w popołudnie Schleswig-Holstein ostrzeliwał baterię cyplową 152,4 mm (wystrzelił 20 salw z dział 280 mm).
- 19 września
- rano Kępy Oksywskiej, a właściwie jej wąskiego pd-wsch. skrawka o dł. 5 km i szer. 1-2 km, broniło już tylko 2.000 polskich żołnierzy.
- ok. godz. 6 okręty niemieckie: trałowce "M 3" i "Nautilius", okręty artyleryjskie "Drache" i "Fuchs" ostrzeliwały z dział 105 mm, polskie pozycje i baterie na Kępie Oksywskiej. Walkę podjęły bateria "Canet" oraz nieliczne działa polowe i plot., uszkadzając 1 trałowiec.
- godz. 10:30 ostrzał Kępy Oksywskiej i baterii cyplowej na Helu (odległość 27 km) przez szkolny pancernik Schleswig-Holstein (co najmniej 35 salw dział 280 mm).
- pozbawiony paliwa, uszkodzony ORP Ryś internowany na wodach szwedzkich w rejonie Sandhamn.
- 20 września
- 21 września
- 22 września
- 23 września
- 24 września – bitwa pod Husynnem.
- 25 września
- przekazanie władzy przez prezydenta Ignacego Mościckiego Polskiemu Rządowi na Uchodźstwie.
- godz.10:00 początek pierwszej bitwy 2 szkolnych pancerników Schleswig-Holstein i Schlesien (łącznie: 8 × 280 mm i 20 × 150 mm) z baterią cyplową 152,4 mm. Wynik: lekkie uszkodzenia 1 pancernika, bateria cyplowa miała kilkunastu rannych i uszkodzenia 2 dział.
- 26 września
- 27 września
- 28 września
- 29 września – kapitulacja Twierdzy Modlin.
- 30 września
- 1 października
- 2 października – Niemcy zajęli Półwysep Helski.
- 5 października
- 9 października – wieczorem ORP Orzeł sforsował Sund (przeszedł wąską cieśniną pomiędzy Helsingør a Hälsingborg
- 11 października – po raz pierwszy ukazał się Nowy Kurier Warszawski
- 12 października
- 14 października – ORP Orzeł wszedł do szkockiej bazy Rosyth w zatoce Firth of Forth.
- 20 października – w Kostrzynie w ramach Operacji Tannenberg, Niemcy zamordowali tu 27 wytypowanych wcześniej mieszkańców.
- 22 października
- 26 października – na podstawie dekretu Adolfa Hitlera z 12 października powstało Generalne Gubernatorstwo.
- 27 października – Stefan Starzyński, przedwojenny Prezydent Warszawy, aresztowany przez Niemców.
- 5 listopada – wydanie pierwszego numeru Biuletynu Informacyjnego (organ prasowy Służby Zwycięstwu Polski).
- 6 listopada – rozpoczęła się Sonderaktion Krakau, skierowana przeciwko inteligencji krakowskiej.
- 7 listopada – Sikorski został mianowany Naczelnym Wodzem Wojska Polskiego i Generalnym Inspektorem Sił Zbrojnych.
- 11 listopada – aresztowanie profesorów Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
- 13 listopada – Służbę Zwycięstwu Polski przemianowano na Związek Walki Zbrojnej, późniejszą Armię Krajową.
- 18 listopada – podpisanie polsko-brytyjskiego układu morskiego.
- 22 listopada – siedziba polskich władz emigracyjnych przeniesiona z Paryża do Angers.
- 26 listopada – zatonął MS Piłsudski – polski statek pasażerski, transatlantyk.
- 1 grudnia – weszło w życie zarządzenie władz okupacyjnych z 30 listopada 1939, nakazujące nosić wszystkim Żydom powyżej 10 roku życia przebywającym w Generalnym Gubernatorstwie, opaskę szerokości co najmniej 10 cm, z gwiazdą Dawida na prawym rękawie ubrania.
- 9 grudnia – w Paryżu powstała emigracyjna Rada Narodowa.
- 18 grudnia – deklaracja polskich władz emigracyjnych, prezentująca cele wojny.
- 26/27 grudnia – zbrodnia w Wawrze: w nocy pierwsza masowa egzekucja Polaków (Wawer pod Warszawą, zginęło 107 osób).
[edytuj] Pozostałe wydarzenia na świecie
- 1 stycznia – założono firmę Hewlett-Packard.
- 5 stycznia
- 6 stycznia – niemiecki chemik Otto Hahn podał do publicznej wiadomości odkrycie rozpadu jądrowego.
- 13 stycznia
- 24 stycznia – w wyniku trzęsienia ziemi w Chile zginęło 28 tysięcy ludzi.
- 9 lutego – wojska Generała Franco zajęły Majorkę.
- 15 lutego
- 2 marca – kardynał Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli został obrany papieżem i przyjął imię Piusa XII.
- 14 marca – Słowacja proklamowała niepodległość i odłączyła się od Czech (rozpad Czechosłowacji).
- 15 marca
- 16 marca – utworzono Protektorat Czech i Moraw.
- 22 marca – rząd Niemiec wymusił na Litwie odstąpienie Rzeszy obszaru Kłajpedy.
- 28 marca – wojska generała Franco zajęły Madryt, wojna domowa w Hiszpanii dobiegała końca.
- 3 kwietnia – niemieckie OKW przygotowało ostateczną wersję "Fall Weiss".
- 4 kwietnia – zakończyła się wojna domowa w Hiszpanii.
- 7 kwietnia – wojska włoskie wkroczyły do Albanii.
- 11 kwietnia
- 4 maja – we francuskim dzienniku J’Oevre ukazał się niechętny Polsce artykuł pt. Umrzeć za Gdańsk (Mourir pour Danzig) autorstwa Marcela Deata, filozofa i zwolennika faszyzmu.
- 11 maja – rozpoczął się radziecko-japoński konflikt graniczny nad rzeką Chałchin-Goł.
- 14 maja – Lina Medina w wieku 5 lat, 7 miesięcy i 21 dni została najmłodszą matką w historii medycyny.
- 19 maja – w Paryżu podpisano protokół o natychmiastowej pomocy francuskich sił zbrojnych w wypadku agresji Niemiec na Polskę.
- 22 maja – Niemcy i Włochy podpisały tzw. pakt stalowy.
- 23 maja – Adolf Hitler wygłosił tego dnia poufne przemówienie do wyższych dowódców: „Nie chodzi o Gdańsk. Chodzi o rozszerzenie przestrzeni życiowej i wyżywienie. Stanowisko Polski wobec bolszewizmu jest wątpliwe. Dlatego Polska jest wątpliwą barierą od strony Rosji. Odpada zatem pogląd, by Polskę oszczędzić, i pozostaje decyzja: zaatakować Polskę przy pierwszej lepszej sposobności”.
- 16 czerwca – w Helsinkach, Fin Taisto Maeki ustanowił rekord świata w biegu na 5000 m wynikiem 14.08,8 s.
- 15 lipca – w Mediolanie, Niemiec Rudolf Harbig ustanowił rekord świata w biegu na 800 m wynikiem 1.46,6 s.
- 23 lipca – w Garmisch-Partenkirchen, Włoszka Claudia Testoni ustanowiła rekord świata w biegu płotkarskim na 80 m wynikiem 11,3 s.
- 24 lipca – premier Węgier Pál Teleki wystosował list do rządu polskiego z zapewnieniem, że w razie wojny polsko-niemieckiej Węgry nie wystąpią przeciw Polsce.
- 12 sierpnia – we Frankfurcie nad Menem, Niemiec Rudolf Harbig ustanowił rekord świata w biegu na 400 m wynikiem 46,0 s.
- 23 sierpnia – ZSRR i III Rzesza podpisały pakt o nieagresji, tzw. Pakt Ribbentrop-Mołotow.
- 24 sierpnia – oficjalna prezentacja niemieckiego samolotu Heinkel He-178, pierwszego samolotu z silnikiem turboodrzutowym.
- 25 sierpnia – do Gdańska pod pretekstem kurtuazyjnej wizyty wszedł niemiecki szkolny okręt liniowy "Schleswig-Holstein".
- 31 sierpnia – ok. 20:00 rozpoczęła się prowokacja gliwicka.
- 1 września – początek II wojny światowej.
- 2 września – założenie przez Niemców obozu koncentracyjnego w Stutthofie.
- 3 września – Francja, Wielka Brytania, Nowa Zelandia i Australia wypowiedziały wojnę III Rzeszy; rozpoczęła się dziwna wojna.
- 4 września – Japonia ogłosiła neutralność.
- 5 września – Stany Zjednoczone ogłosiły neutralność w wojnie.
- 6 września – RPA wypowiedziała wojnę Niemcom.
- 10 września – Kanada wypowiedziała wojnę Niemcom.
- 12 września – na konferencji aliantów w Abbeville we Francji zdecydowano o nieudzielaniu Polsce pomocy w walce z Niemcami.
- 17 września – fiński długodystansowiec Taisto Mäki, jako pierwszy lekkoatleta w historii, pokonał dystans 10 000 m w czasie poniżej 1/2 godz. (wynik: 29.52,6 s.).
- 21 września – w Bukareszcie rumuński premier Armand Călinescu został zastrzelony przez zamachowca z Żelaznej Gwardii.
- 23 września
- 28 września – w Moskwie podpisano niemiecko-radziecki układ graniczny, zmieniający przebieg granicy po zajęciu Polski. Do układu załączono trzy protokoły: jeden poufny i dwa tajne. Granica biegła wzdłuż rzek Pisa, Narew, Bug, Wisłoka i San.
- 18 października – na podstawie wymuszonych paktów o wzajemnej pomocy Armia Czerwona wkroczyła do Estonii.
- 25 października – konferencja przedstawicieli lotnictwa Francji, Wielkiej Brytanii i Polski, podpisano memorandum wg którego Wielka Brytania miała przyjąć 300 polskich członków personelu latającego i 2000 osób personelu technicznego i pomocniczego (do końca grudnia 1939 do Francji przedostało się >8.000 polskich lotników).
- 26 listopada – ZSRR wypowiedział Finlandii pakt o nieagresji, co doprowadziło do tzw. wojny zimowej.
- 29 listopada – Rada Najwyższa ZSRR wydała dekret o przymusowym nadaniu obywatelstwa radzieckiego "byłym obywatelom polskim".
- 30 listopada – Armia Czerwona dokonała inwazji na Finlandię, co rozpoczęło wojnę zimową.
- 1 grudnia – Heinrich Himmler, Reichsführer SS, zarządził deportacje wszystkich Żydów do obozów koncentracyjnych w Polsce.
- 14 grudnia – ZSRR zostało wykluczone z Ligi Narodów.
- 15 grudnia – odbyła się premiera Przeminęło z wiatrem.
- 22 grudnia – na dworcu kolejowym w Genthin zderzyły się dwa pociągi, zginęło 196 osób. Tego samego dnia na linii Bodenseegürtelbahn, między Markdorf a Kluftern pociąg towarowy zderzył się z pasażerskim, w wyniku czego zginęło 101 osób. Był to najgorszy dzień w historii niemieckiego kolejnictwa.
- 27 grudnia – trzęsienie ziemi w Turcji spowodowało śmierć około 10 tys. osób.
- Edward Adelbert Doisy wyodrębnił (niezależnie od C.P.H. Dama i P. Karrera) witaminy K1 i K2.
[edytuj] Urodzili się
- 6 stycznia – Murray Rose, australijski pływak
- 8 stycznia – Władysław Wróblewski, polski artysta plastyk
- 10 stycznia
- 11 stycznia – Anne Heggtveit, kanadyjska narciarka
- 17 stycznia – Christodoulos I, arcybiskup Aten, zwierzchnik greckiego kościoła prawosławnego (zm. 2008)
- 20 stycznia – Chandra Wickramasinghe, brytyjski astronom
- 21 stycznia – Anna Polony, polska aktorka
- 29 stycznia – Germaine Greer, australijska pisarka, dziennikarka i wykładowca uniwersytecki
- 2 lutego – Marcin Libicki, polski polityk konserwatywny
- 6 lutego – Mike Farrell, amerykański aktor
- 10 lutego – Adrienne Clarkson, kanadyjska dziennikarka i działaczka chińskiego pochodzenia, Gubernator generalny Kanady
- 12 lutego – Ray Manzarek, amerykański muzyk polskiego pochodzenia, pianista zespołu The Doors
- 16 lutego – Czesław Niemen, polski muzyk (zm.2004)
- 20 lutego – Antonina Girycz, polska aktorka
- 21 lutego – Zdzisław Fortuniak, polski duchowny katolicki, biskup
- 26 lutego – Josephine Tewson, brytyjska aktorka
- 28 lutego – Daniel C. Tsui, amerykański fizyk chińskiego pochodzenia, laureat Nagrody Nobla
- 1 marca – Leo Brouwer, kubański kompozytor, gitarzysta i dyrygent
- 6 marca – Peter Glotz, niemiecki socjolog, działacz Związku Wypędzonych (zm. 2005)
- 8 marca – Lidia Skoblikowa, rosyjska łyżwiarka
- 10 marca – Stanisław Radwan, polski reżyser, scenarzysta i kompozytor
- 11 marca – John Henry, brytyjski toksykolog (zm. 2007)
- 13 marca – Neil Sedaka, amerykański piosenkarz
- 20 marca – Brian Mulroney premier Kanady
- 31 marca – Volker Schlöndorff, niemiecki reżyser
- 2 kwietnia – Marvin Gaye, amerykański piosenkarz (zm. 1984)
- 7 kwietnia – Francis Ford Coppola, reżyser i scenarzysta amerykański
- 10 kwietnia – Claudio Magris, włoski pisarz, eseista, felietonista i tłumacz
- 13 kwietnia
- 16 kwietnia – Dusty Springfield, brytyjska piosenkarka (zm. 1999)
- 20 kwietnia – Anna Radziwiłł, polska pedagog, polityk, senator I kadencji, wiceminister edukacji (zm. 2009)
- 23 kwietnia
- 27 kwietnia – Stanisław Dziwisz, polski duchowny katolicki, kardynał
- 1 maja – Judy Collins, amerykańska piosenkarka
- 7 maja
- 9 maja – Ralph Boston, amerykański lekkoatleta
- 13 maja – Harvey Keitel, amerykański aktor, producent filmowy
- 19 maja
- 21 maja – Heinz Holliger, szwajcarski dyrygent i pedagog
- 25 maja
- 28 maja – Wojciech Karolak, polski muzyk jazzowy
- 29 maja, Al Unser, amerykański kierowca wyścigowy
- 3 czerwca
- 4 czerwca – Ireneusz Iredyński, polski pisarz (zm. 1985)
- 8 czerwca – Norman Davies , brytyjski historyk
- 9 czerwca – Ileana Cotrubas, rumuńska śpiewaczka operowa
- 11 czerwca – Jackie Stewart, brytyjski kierowca wyścigowy
- 14 czerwca – Marek Gaszyński, polski dziennikarz muzyczny
- 17 czerwca – Krzysztof Zanussi, polski reżyser filmowy
- 22 czerwca – Jerzy Grzegorzewski, polski reżyser i scenograf teatralny (zm. 2005)
- 2 lipca – Iga Cembrzyńska, polska aktorka
- 6 lipca - Michał Boszko, polski polityk
- 14 lipca – Karel Gott, czeski piosenkarz
- 15 lipca – Anibal Cavaco Silva, portugalski ekonomista i polityk
- 17 lipca
- 18 lipca – Dion DiMucci, amerykański piosenkarz
- 26 lipca – John Howard, polityk australijski
- 27 lipca – Michael Longley, irlandzki poeta
- 5 sierpnia
- 9 sierpnia – Maria Czubaszek, polska poetka, pisarka i satyryk, scenarzystka, felietonistka i dziennikarka
- 12 sierpnia – George Hamilton, amerykański aktor
- 17 sierpnia – Luther Allison, amerykański gitarzysta bluesowy (zm. 1997)
- 19 sierpnia
- 22 sierpnia – Carl Yastrzemski, amerykański baseballista polskiego pochodzenia
- 23 sierpnia – Edward Linde-Lubaszenko, polski aktor teatralny, filmowy i telewizyjny.
- 29 sierpnia – Joel Schumacher, amerykański reżyser
- 30 sierpnia – John Peel, brytyjski prezenter radiowy i dziennikarz muzyczny (zm. 2004)
- 5 września
- 6 września – David Allan Coe, amerykański muzyk country
- 9 września – Zbigniew Namysłowski, polski saksofonista jazzowy
- 13 września – Richard Kiel, amerykański aktor
- 18 września
- 23 września – Janusz Gajos, polski aktor
- 29 września – Larry Linville, amerykański aktor (zm. 2000)
- 30 września – Jean-Marie Lehn, chemik francuski, laureat Nagrody Nobla
- 5 października – Marie Laforêt, francuska piosenkarka i aktorka
- 7 października – Harold Kroto, amerykański chemik, laureat Nagrody Nobla
- 8 października – Paul Hogan, australijski aktor
- 11 października – Zenon Grocholewski, polski duchowny katolicki, kardynał
- 13 października – Melinda Dillon, amerykańska aktorka
- 14 października – Ralph Lauren, amerykański projektant mody
- 16 października – Andrzej Jastrzębski, polski muzyk jazzowy
- 18 października
- 22 października – Joaquim Chissano, polityk mozambicki
- 24 października – F. Murray Abraham, amerykański aktor
- 27 października – John Cleese, brytyjski aktor komediowy, członek grupy Monty Python
- 30 października
- 31 października – Ron Rifkin, amerykański aktor
- 5 listopada – Jan Nowicki, polski aktor
- 9 listopada – Paul Cameron, amerykański psycholog
- 18 listopada
- 26 listopada – Tina Turner, amerykańska piosenkarka
- 2 grudnia – Harry Reid, polityk amerykański
- 8 grudnia – James Galway, irlandzki flecista
- 10 grudnia – Russell Means, amerykański działacz społeczny, polityk i aktor
- 18 grudnia
- 27 grudnia – John Amos, aktor amerykański
- 29 grudnia – Konrad Fiałkowski, polski informatyk i pisarz science fiction
- 2 stycznia – Roman Dmowski, polski polityk (ur. 1864)
- 10 lutego – Pius XI, właśc. Achille Ratti, włoski duchowny katolicki, papież (ur. 1857)
- 2 marca – Howard Carter, brytyjski archeolog i egiptolog, odkrywca grobowca Tutanchamona (ur. 1874)
- 6 marca – Ferdinand Lindemann, niemiecki matematyk (ur. 1852)
- 21 marca – Adolf Martens, polski budowniczy (ur. 1875)
- 2 kwietnia – Walery Sławek, polski polityk i premier (ur. 1879)
- 4 kwietnia – Joaquín García-Morato y Castaño, hiszpański pilot (ur. 1904)
- 10 kwietnia – Alfredo Panzini, włoski pisarz (ur. 1863)
- 9 maja – Henryk Przeździecki, polski duchowny katolicki, biskup siedlecki (ur. 1873)
- 13 maja – Stanisław Leśniewski, polski filozof, logik i matematyk (ur. 1886)
- 24 maja – Aleksander Brückner, polski językoznawca (ur. 1856)
- 4 czerwca – Tommy Ladnier, amerykański muzyk jazzowy (ur. 1900)
- 8 lipca – Havelock Ellis, brytyjski lekarz i reformator społeczny, twórca seksuologii (ur. 1859)
- 14 lipca – Alfons Mucha, czeski malarz, grafik (ur. 1860)
- 20 lipca – Emanuel Sonnenberg, polski lekarz, łódzki lekarz społecznik (ur. 1863)
- 27 lipca – Stanisław Baczyński, polski pisarz i krytyk literacki (ur. 1890)
- 17 sierpnia – Wojciech Korfanty, polski polityk, działacz narodowy (ur. 1873)
- 9 września – Józef Czechowicz, polski poeta (ur. 1903)
- 10 września – Władysław Raginis, kapitan Korpusu Ochrony Pogranicza, legendarny dowódca w bitwie pod Wizną (ur. 1908)
- 18 września
- 19 września – Stanisław Dąbek, polski pułkownik, dowódca Lądowej Obrony Wybrzeża podczas kampanii wrześniowej (ur. 1892)
- 23 września – Sigmund Freud, austriacki psychiatra i neurolog (ur. 1856)
- 12 grudnia – Douglas Fairbanks, amerykański aktor, scenarzysta, reżyser i producent filmowy (ur. 1883)
[edytuj] Nagrody Nobla
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Święta ruchome
|
|
