Zjednoczenie Patriotyczne Grunwald

Zjednoczenie Patriotyczne "Grunwald" – polskie stowarzyszenie polityczne o charakterze komunistyczno-narodowym. Powstało z inicjatywy frakcji PZPR (tzw. "beton" lub frakcja Albina Siwaka), która oskarżana była o antysemityzm i zwalczanie opozycji. Wspierane przez Komitet Warszawski PZPR i takich działaczy, jak Stefan Olszowski, Stanisław Kociołek czy Walery Namiotkiewicz. ZP"G" rozwiązało się w 1995.

Powstało w październiku 1980 roku z inicjatywy kilkunastu działaczy politycznych i społecznych, wywodzących się z różnych środowisk ideowych – od działaczy PZPR po grupy narodowe i katolickie, skupione wokół części tzw. koncesjonowanych stronnictw katolickich w PRL. Najważniejszymi z nich byli:

• Tadeusz Bednarczyk, pułkownik LWP, żołnierz AK;
• Zdzisław Ciesiołkiewicz, oficer wywiadu, przewodniczący Klubu Przyjaciół 1. Armii Wojska Polskiego "Grunwald";
• Franciszek Cymbarewicz, przewodniczący, generał brygady LWP;
• Antoni Czubiński, profesor historii najnowszej, w tym ruchu robotniczego;
• Kazimierz Ćwójda, były oficer Wojska Polskiego;
• Wit Gawrak, dziennikarz, pisarz, poeta, organizator tzw. Kosynierów Obrońców Warszawy w 1939 roku;
• Wojciech Kornowski, działacz Konfederacji Pracodawców Prywatnych;
• Józef Kossecki ("sekretarz ds. propagandy" stowarzyszenia), cybernetyk społeczny;
• Ignacy Łakomiec, poseł na sejm PRL, publicysta i działacz komunistyczno-narodowy;
• Jan Marszałek, pisarz i poeta;
• Roman Moraczewski, profesor SGGW;
• Bohdan Poręba (przewodniczący Rady Krajowej), reżyser filmowy;
• Edward Prus, wykładowca historii, politolog;
• Bogusław Rybicki, prawnik i ekonomista, od 1989 redaktor naczelny "Tygodnika Ojczyzna", współpracownik SB;
• Napoleon Siemaszko, działacz Młodzieży Wszechpolskiej (1926), w 1939 we władzach Stronnictwa Narodowego;
• Stanisław Skalski, generał, podczas wojny as polskiego lotnictwa w Wielkiej Brytanii;
• Kazimierz Studentowicz, działacz katolicki i chadecki, polityk przedwojennego Stronnictwa Pracy;
• Mieczysław Trzeciak (Sekretarz Generalny stowarzyszenia);
• Tadeusz Walichnowski, z wykształcenia prawnik, członek KC PZPR (1981-86), rektor Akademii Spraw Wewnętrznych (1980-90).
• Władysław Wójcik, działacz Młodzieży Wszechpolskiej i przedwojennego Stronnictwa Narodowego;
• Julia Zabłocka, profesor historii dziejów Bliskiego Wschodu w starożytności.

Na szersze wody polityczne stowarzyszenie wypłynęło 8 marca 1981, w reakcji na rocznicową sesję, zorganizowaną przez "Solidarność" (m.in. Lecha Wałęsę i Annę Walentynowicz) na Uniwersytecie Warszawskim, w której uczestniczyli naukowcy zmuszeni do emigracji po marcu 68' (m.in. prof. Zygmunt Bauman). Członkowie ZP "Grunwald" zebrali się przy ul. Koszykowej, upamiętniając ofiary zbrodni stalinowskiego Urzędu Bezpieczeństwa w latach 1944-1956. Trzymali w rękach tablice z nazwiskami zamordowanych – m.in. generała Emila Fieldorfa "Nila", szefa Kedywu AK oraz tych prokuratorów, którzy skazywali ich na śmierć, a którzy byli pochodzenia żydowskiego.

Formalnym organem stowarzyszenia był wydawany co miesiąc "Biuletyn Informacyjny Zjednoczenia Patriotycznego Grunwald", ale jego członkowie publikowali na łamach tygodników "Rzeczywistość", "Płomienie", "Żołnierz Wolności". Stowarzyszenie zgłosiło akces do PRON i poparło stan wojenny.

W szczytowym okresie do "ZP Grunwald" należało około 1200 osób, w tym wielu wojskowych i oficerów MO (zwłaszcza rezerwistów i w stanie spoczynku), związanych ze środowiskiem "moczarowców". "ZP Grunwald" zdobyło wpływy w części branżowych związków zawodowych (np. w Hucie Warszawa). Po 1981 "ZP Grunwald" straciło poparcie władz komunistycznych, a wraz z nim swój pierwotny impet, ulegając dezintegracji i podziałom^{[potrzebne źródło]}. Od 1981 roku stowarzyszenie oprócz comiesięcznego biuletynu "Grunwald" zaczęło wydawać również książki. Od 1983 publikacje te były wznawiane przez zbliżone do środowiska ZP Grunwald wydawnictwo "Unia Nowoczesnego Humanizmu", założone przez prof. SGPiS Władysława Brulińskiego. Publikował on również aktualną publicystykę Jędrzeja Giertycha. Autorem taktyk propagandowych Zjednoczenia był Józef Kossecki.

Po 1989 część jego działaczy pozostających aktywnymi politycznie związała się z kilkoma Stronnictwami Narodowymi, partią X Stana Tymińskiego (J. Kossecki był przewodniczącym tej partii w latach 1995-99), a później z "Samoobroną". Działali w stowarzyszeniu "Nie dla Unii Europejskiej" oraz w ruchu panslawistycznym (tzw. "moskiewskim" i "smoleńskim"). Bednarczyk współpracował z Leszkiem Bublem. Kilku z nich – jak Prus, Bednarczyk, Szcześniak stali się publicystami Radia Maryja. Część dawnych działaczy ZP "Grunwald" publikowała w "Tygodniku Ojczyzna", "Myśli Polskiej", a obecnie – w "Naszym Dzienniku".

[edytuj] Zobacz też

• Natolińczycy
• Partyzanci (frakcja PZPR)

[edytuj] Bibliografia i źródła

• Program ideowy Zjednoczenia Patriotycznego "Grunwald", Warszawa 1990, druk ulotny.
• S. Cenckiewicz, "Endekoesbecja". Dezintegracja Polskiego Związku Katolicko-Społecznego w latach 1982–1986, "Aparat Represji w Polsce Ludowej, 1944-89" 2007 nr 5.
• J. Tomasiewicz, Ugrupowania neoendeckie w III RP, Toruń 2003.
• D. Libionka, Apokryfy z dziejów Żydowskiego Związku Wojskowego i ich autorzy, „Zagłada Żydów. Studia i materiały” 2005, t. 1.
• M. Wójcicki, Żydowski Związek Wojskowy w getcie warszawskim – synteza, „Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego” 2006, nr 217.